چیرۆک
( باوکی ناو تهلهفۆن )
ئارام کاکهی فهلاح
من باوکی ناو تهلهفۆنم ، کچێکم ههیه و ڕۆژانه به تهلهفۆن قسه دهکهین
.تهمهنی یهک ساڵان بوو کاتێ من و دایکی جیابووینهوه، ئێستا پێنج ساڵه و
ههموو ئێوارانێ کاتێ بیهوێ بنوێ، دهبێ من تهلهفۆنی بۆ بکهم و حیکایهتێکی
تازهی بۆ بکهم ، ماچێکی به تهلهکاندا بۆ بنێرم و شهوباشی لێ بکهم.بهڵام
زۆرجار ناگاته شهوباشهکه ئهو وهک
فریشتهیهکی چکۆلانه بێ غهم دهنوێ . دوکتۆر گیان ! من بۆیه هاتوومهته لای تۆ
، دهمهوێ منیش بخهوم، من چوار ساڵه نهخهوتووم ، ههست دهکهم نهخهوتووم ،
ڕاستر بڵێم زۆر کهم دهخهوم .شهوانه دوو سهعات زیاتر ناکات، هاوڕێکانم زیاتر
هانیان دام که دوکتۆرێکی دهروونی بدۆزمهوه و قسهی لهگهڵدا بکهم.من داوای
لێبووردن له تۆ دهکهم گهر بڵێم من زۆر بڕوام بهو شتانه نییه ، من بڕوا
ناکهم تۆ گرفتی من چارهسهر بکهیت ،چونکه گرفتی من خۆم بۆ خۆمم دروست کردووه
.وهک من خۆم چاڵێکی قووڵم ههڵکهندبێ و به پێی خۆم چووبێتمه ناوی، چاڵێک له من
زیاتر کهس نهیبینێ ، ههزار هاواریش بکهم که تۆ چاڵهکه نهبینی چۆن دهرم
دێنی؟ با تۆ پهتێکیشت پێ بێ ، به کوێدا شۆڕی دهکهیتهوه بۆم پێم ناڵێی ؟
من ڕهنگبێ چهند جار بێمه لات و لهسهر ئهم کهرهویتهیه پاڵ کهوم و چیرۆکی
خۆمت بۆ بگێڕمهوه ودڵم کهمێ ئاسوودهتر بێ ، لهوانهیه به گێڕانهوهی
قوورسایی سهر دڵم تۆزقاڵێ فهرق کا، بهڵام من ئهو ئاگرهم تازه به فوو بۆ
ناکوژێتهوه که له دهم و چاو و سهروقژم بهربووه .ئهو شهڕهشمشێرهم بۆ
نابرێتهوه به ڕووت و قووتی .
دوکتۆر گیان ! پێت سهیر نهبێ ئهو تابیرانه بهکاردێنم ، من که دهچمه سهر
جێگای نووستن دهڵێی دهچم بۆ شهڕ ،
من شهو دوای شهو ههست دهکهم ئهم شهڕهم بۆ نابرێتهوه، من له سیزیف
خراپترم له جیاتی بهردێک دوو بهردم به کۆڵهوهیه ، بهردێکیان سزای
خوداوهندهکانه و بهردهکهی تریان سزای منه بۆ خۆم .سوور دهشزانم به تهشتێک
عارهق کردنهوهی شهوانهوه و به ئاوساویی چاوانمهوه که له کولێره دهچن
به بهیانییان بهو دوو بهردهوه ناگهمه لووتکهی شاخ .
من ئهزموونی ئهم چهند ساڵهم ئهوهیان فێر کردم که تاقه شتێ من بتوانم بیکهم
ئهوهیه که خهو وهک شهڕ نهبینم، بۆیه هاتوومهته لای تۆ دهمهوێ لهگهڵ
خهودا ئاشتم بکهیتهوه . نامهوێ نووستن بکهمه دوژمنی خۆم ، چونکه دوواجار
ههر من دهیدۆڕێنم ، ئهوه منم پێویستم بهوه نهک ئهو به من .ئهوه منم
ههموو ڕۆژهکه به گێژی دهسووڕێمهوه و به حهپۆلی کار دهکهم و به شهویش
دێمهوه لای ئهو . دوکتۆری ئازیز ! پێم بڵێ من چی بکهم؟
_ تۆ با جارێ بچینهوه سهرهتا . که له حیکایهتهکه دهبیتهوه و کچهکهت
خهوی لێ دهکهوێ و تۆش تهلهفۆنهکهت به دهستهوهیه . وهک باوکێک ههست
به چی دهکهیت ؟
به ههناسهکانیدا دهزانم خهوتووه ، دڵم نایهت ههلاو ههلاو بکهم تا
خهبهری نهکهمهوه ، به ئاسوودهییهوه بۆ ماوهیهک گوێ له ههناسهکانی
دهگرم ، له دڵی خۆمدا دهڵێم ههلاو،، ههلاو کچه جوانهکهم ههلاو ، ههلاو ..
ئهستێرهکانی ئاسمان ههلاو .تا دایکی دێته سهر خهتهکهو دهڵێ ..ئهوا ئیتر
ئێستا خهوی لێ کهوتووه ، سوپاس،
تاقه شتێ که بهیانیان خهبهری دهبێتهوه و بیری لێ دهکاتهوه له کوێی
حیکایهتهکهدا خهوی لێ کهوتووه ، تکایه
لای خۆت بینووسه دوایی سهرم کون دهکات .
_ ئهی که تهلهفۆنهکه دادهخهیتهوه چ ههستێکت ههیه ؟
ههست دهکهم که کچهکهم لای منه ، گوێم له ههناسهکانێتی ، بهڵام نایبینم ،
ههروهک نابینایهک که له بهردهمی ئاوێنهیهکدا دانیشتبێ و سووربێ له سهر
ئهوهی که وێنهکهی خۆی له ئاوێنهکهی بهر دهمیدایه بهڵام ئهم نایبینێ ،
منیش ههمان ئهو ههستهم ههیه .
کچی خۆم ! ههبوو نهبوو مێروولهیهکی بچکۆلانه ههبوو جوان و ئازا بوو ههروهکو
تۆ ، ئهم مێروولهیه ڕهنگی
پرتهقاڵی بوو . دهگێڕنهوه و دهڵێن که گوایه دایکی ئهم مێروولهیهی ههر
به منداڵی بۆ ماوهی دوو مانگ له ناو قۆخێکدا شاردۆتهوه ، بۆ ئهوهی کهس
ئازاری نهدا ، دوایی که هاتۆته دهرهوه ڕهنگی له ڕهشهوه بووه به نارنجی
.
کچی بابه .. فریشتهکهم ! مێرووله چهندێ بچووکه ههزار ئهوهندهش به هێز و
به ئیرادهیه ، تاقه گیان لهبهرێکه که دهتوانێ چهندهها جار له کێشی خۆی
زیاتر ههڵگرێ و نهشڵێ ئاخ . تۆ دهزانی بۆ ناڵێ ئاخ ؟
_ چونکه مێروولهکه کوردی نازانێ تا بڵێ ئاخ ، وا نییه بابه ؟
_ نا کچهکهم ئهم مێروولهیه کوردی باش دهزانێ ، هێنده ههیه مێرووله
ماندووبوون نازانێ ، بۆیه منیش حهزدهکهم تۆش وهک مێرووله وابیت ، ئازابی و
قهت بهو بچووکییهی خۆتهوه ، خۆت به لاواز و بێدهسهڵات نهزانی .
_ ئهی که دهچیته سهر جێگا بیر له چی دهکهیتهوه ؟
بیر له ههموو شتێک دهکهمهوه دوکتۆر ، شتی هێنده قۆڕ قۆڕ دێن به مێشکمدا
ناتوانم کۆنترۆڵیان بکهم ، بۆ نموونه ،کچهکهم زۆر خراپ دهخهوێ ، ههندێ جار
به پێ له کاتێکدا له شیرین خهودایه لێفهکهی ههڵدهداته سهر دهم و چاوی
خۆی ، دهترسم ڕۆژێ له ژێر بهتانییهکهیدا شتێکی لێ بێ ،یهک جار ئهمه ڕووی
داوه ، به پهله فریای کهوتم، ههناسهی تووند بوو بوو ، ئێستاش دوای دوو ساڵ
ئهو دیمهنهم بیر ناچێتهوه ، دیمهنێکه له ناو گلێنهکانمدا خۆی حهشارداوه
و ههموو شهوێ لهقهیهکی تازه دهدا له تهمهنم .
_ ئهی دایکی ئاگای لێ نابێ ؟
با ، من هیچ گلهییهکم له دایکی نییه ، چهندهها جار به شهوان وهک خۆی دهڵێ
سهیری دهکات ، ههرچهنده ئێستا وازی لهو ئهتواره هێناوه بهتانی ههڵداته
سهر دهم و چاوی خۆی ، بهڵام ئیتر من باسی مێشکی خۆمت بۆ دهکهم .
جار جاریش بهتانییهکه له خۆی لا دهدات ، ههندێ جار که دێته لای من بخهوێت
، تا بهیانی سهد جار دهچمه ژوورهکهی و دایدهپۆشم تا سهرمای نهبێت .به
کهمترین جوڵهی لهو دیوهوه ،من لهمدیو به خهبهردێمهوه و دوایش به
زهحمهت خهوم لێ دهکهوێتهوه.
کچی جوان ! ئهم مێرووله پرتهقاڵییه ، ههرچهنده ههمیشه بۆنی قۆخی لێ دههات
، بهڵام حهزی له سێو بوو ، به دارسێوێک فێربوو بوو ههموو ڕۆژێک پیا
ههڵدهگهڕا و سێوی دهخوارد و چهند قهپاڵێکیشی دهبردهوه بۆ ماڵهوه .
ڕۆژێکیان که چووه سهر دارسێوهکه سهیری کرد یهک سێو چییه پێوهی نهماوه ،
ئهم لقی کرد و ئهو لق، لهم گهڵا بهربووهوه بۆ ئهو گهڵا ، زۆر تووڕه و
بێتاقهت بوو . بیهێنه بهر چاوی خۆت به چهند سهعاتێک بچیته سهرهوه و به
دهست بهتاڵی ئهوهندهی تریشت پێ بچێ و بێیته خوارهوه . برسێتی بڕستی لێ بڕی
بوو . که هاته خوارهوه چوو بۆ ماڵی کهروێشکێکی سپی جوان که نزیکترین ماڵ بوو
له دارسێوهکهوه و له دهرگای دا .
_ئهی ئهو دووسهعاتهی که دهڵێی دهخهوم ، باش دهخهوی یان زوو زوو خهبهرت
دهبێتهوه ؟
نا دوکتۆر باشی چی ، ههموو ده خولهکێک خهبهرم دهبێتهوه ، له ماوهی ئهو
دوو سهعاتهدا به دهیهها خهونی ناخۆش دهبینم ، من ڕۆژێ خهونهکانم دهمکوژن
، دوکتۆر گیان ، خهونهکانم دهمکوژن .
خهون دهبینم و له شوێنێکی زۆر بهرزهوه دهکهومه خوارهوه ، خهون دهبینم
و مۆبایلهکهم لێدهکهوێته ئاوهوه لهو کاتهدا که لهگهڵ کچهکهمدا قسه
دهکهم و ئهو دهڵێ بابه قسهیهکی زۆر گرنگت پێ دهڵێم ، فریا ناکهوم بزانم چی
دهڵێ ، لهژێر ئاوهکهوه دهنگهکان وهک چهند پارچه سههۆڵێکی بچووک
دهتوێنهوه . خهونێکی تر دووساڵه لێم نابێتهوه و ههموو شهوێ دووباره
دهبێتهوه ، دهمهوێ بچمهوه بۆ ماڵهوه و ماڵهوهم بۆ نادۆزرێتهوه ، من
له خهونهکانمدا زۆر بێ ماڵم ، زۆر بێ حاڵم ، زۆر بێ هاوڕێم ، دهچمهوه شاری
منداڵیم و کهس ناناسمهوه و کهس نامناسێتهوه، نیوهی شارشت له نیوهکهی تر
دهبات و نیوهکهی تریش جنێودهدات ، به کۆڵانی خۆماندا ڕهت دهبم و ههموو
دهمووچاوهکان تازهن ، دهمهوێ به کلیلهکهم دهرگای کۆڵان بکهمهوه و کلیلم
پێ نییه ، زهنگ لێدهدهم و کهس دهرگام لێ ناکاتهوه ،زهنگ لێ دهدهم و
کارهباش نییه کارهبا دهمگرێ .
که مێروولهکه له دهرگای دا ، کهروێشکهکه دهرگاکهی لێ کردهوه و وتی
کێیه ؟ ئهوه منم ، مێرووله نارنجییهکهی هاوڕێت ، دهتوانم بێمه ژوورهوه بۆ
لات ؟
که چووه ژوورهوه به سهدهها سێوی بینی یهکسهر تێگهیشت که کهروێشکهکه
ههموو سێوهکانی دارهکهی لێ کردۆتهوه ، بردوویهتی بۆ خۆی ، زۆری پێ ناخۆش بوو
، وتی ..کهروێشکی ئازیز ! دهزانم تۆ دڵت پاکه بهڵام تۆ ههموو سێوهکانت بۆ خۆت
بردووه ، تۆ بهس بیرت له خۆت کردۆتهوه ، وا نابێ کوڕی باش ، ئهوه دارسێوی
ههموومانه ماڵت ئاوا بێ ،
_ ئاخر من بیرم له زستان کردهوه مێروولهی بۆن خۆش ، ئهی که زستان هات من چی
بکهم ؟ تۆ مێروولهی له من ئازاتری ، خواردنی خۆت له بن عهرزا دهردێنی ،
بهڵام من چی ؟ کهروێشکهکه به چاوچنۆک و مێروولهکهش له ناو هاوڕێکانیاندا
به زیرهکی ناسرا بوون ، وتی باشه من برسیمه ، ئهی کهروشکی جوان ، چووم سێو
بخۆم و هیچی لێ نهبوو ، ماڵهکهی تۆش پڕه له سێو ، تۆ دهتوانی سێوێک به من
بدهی کاتێک دهچمه دهرهوه ،
_ بێگومان سێوێکت دهدهمێ بیبهیت له گهڵ خۆتدا
_ ده باشه من ئێستا دهڕۆم، سێوێکی وهرگرت و سهیرێکی کهروێشکهکهی کرد و وتی
.. کهروێشکی جوان ، من زۆرم برسییه ، دهتوانم سێوهکهم لێره بخۆم ؟
_ هی خۆته ، چی لێ دهکهی لێی بکه .
ئهویش ههموو سێوهکهی خوارد ،
سوپاس ، وا ئیتر خهوتووه ، لای خۆت بینووسهوه ، تا بیرت نهچێ ، سبهی ئێواره
بۆی تهواو بکه ، دهنا ههزار جار پرسیارم لێ دهکات ، ئهم کچهمان له خۆت
دهچێ ، ئا .. ههر تهواو له خۆت دهچێ ، حهزی له حیکایهت و بهسهرهاته .
دوکتۆر گیان ! من تا بهیانی ههرچی کهسێک به منداڵی له من زوویر بووه دێتهوه
یادم ، ههموو ئهوانهی دڵڕهقییان بهرامبهر من نواندووه دێنهوه بهرچاوم .
ژوورهکهم له جیاتی ئهوهی ژووری نووستن بێ دهبێته ژووری یادگار، ئهو
قهرهوێڵهیهی له سهری دهنووم ، له جیاتی ڕاکشان و خهوێکی قووڵ تا بهیانی ،
دهبێته شوێنی ههڵکۆڵینی یادهوهرییهکانی منداڵیی ، له جیاتی ئهوهی خهو
ئامێزم بۆ بکاتهوه ، دوودڵییهک له باوهشم دهگرێ که تا بهیانی ههزار گاز له
گلێنهی چاوانم دهگرێ .بهڵام ئیتر ههندێ جار لهو گهرانهمدا هێنده ماندوو
دهبم ، ئاگام له خۆم نامێنێ و وهک ببوورێمهوه خپ لێی دهخهوم .
کچی خۆم ! مهیموونی جوان ! که مێروولهکه سێوهکهی خۆی خوارد ، وتی دهباشه
زۆر سوپاس وا دهڕۆم ، ئهو سێوهم بدهرێ که پهیمانت پێدام لهگهڵ خۆمدا بیبهم
کاتێ دهڕۆم .کهروێشکهکه وتی _ ئهی نهتخوارد ؟ ئهویش وتی ئاخر تۆ پهیمانت
به من دا کاتێ دهڕۆم سێوێک لهگهڵ خۆمدا بهرم ، وا منیش دهڕۆم .
کهروێشکهکه ناچاربوو سێوێکی بداتێ تا پهیمانهکهی خۆی بهرێته سهر ، ئا
ماڵهکهم ! وهک دهبینی پهیمان بردنهسهر زۆر گرنگه بۆیه مرۆڤ دهبێ ئاگای
لهخۆی بێ که پهیمان دهدا.که سێوێکی تری پێ دا مێروولهکه وتی _ کهروێشکی
ئازیز ! ئایا دهتوانم سێوی خۆم لێره بخۆم ؟
_سێوی خۆته چی لێ دهکهی لێی بکه .
ئهویش سێوهکهی خوارد و وتی دهی وا دهڕۆم ، سێوهکهی خۆم بهرێ بیبهم لهگهڵ
خۆم ، _ ئهی نهتخوارد ؟
_ ئهی تۆ وتت چی ؟ تۆ نهتوت که دهرۆی سێوێک لهگهڵ خۆتدا بهره ، خۆ بێ سێو
نامکهیته دهرهوه .
گوڵی باخ ! گوڵی بابه ! بهم جۆره مێروولهکه به دهیهها سێوی خوارد ، تا
دوواجار کاتێ وتی دهتوانم سێوهکهم لێره بخۆم ؟ کهروێشکهکه به فێڵهکهی
زانی و وتی نا لێره مهیخۆ خۆ ماڵی باوکت نییه ، بیبهرهوه بۆ ماڵی خۆت ، خۆشم
تا ماڵهوه بۆت ههڵدهگرم ، له جیاتی سێوێکیش سیانت دهدهمێ ، دانهیهک بۆ
نانی بهیانی ، دانهیهک بۆ نیوهڕۆ ، دانهیهکیش بۆ ئێواره ، مێروولهکهش به
فرسهتی زانی و وتی _ تووخوا دانهکیش بۆ خاڵخاڵۆکهکهی هاوڕێم ، سێوێکیش بۆ ئهو
مێشوولهیهی که تازه هاتۆته گهڕهکی ئێمه ، یهک دانهش بۆ ئهو کرمه
بچکۆله باڵاکورتهی که قهلهباچکه ڕهزاقوورسهکه دایکی خوارد ، وتی باشه
منیش داوای لێ بووردن دهکهم که ههموو سێوهکانم لێکردهوه .دهکاته چهند سێو
کچهکهم ؟ شهش سێو ، ڕاست دهکهیت ، شهش سێوی وهرگرت و ههر شهشیانیشی
بۆههڵگرت تا ماڵهوه .
دوکتۆر ! که خهبهریشم دهبێتهوه یهکسهر ڕادهکهم و سهیرێکی تهلهفۆنهکه
دهکهم ، نهوهک کچهکهم تهلهفۆنی بۆ کردبێتم و ئیشی پێم بووبێ و من گوێم لێ
نهبووبێ .
_ به داخهوه ، وا ئیتر کاتهکهت تهواو بوو ، ئهمانهی تۆ وتت ، من جارێکیتر
گوێیان لێ دهگرمهوه ، گهر پێت خۆش بوو بهردهوام بی ، ئهوا دهتوانی
چوارشهممه کاتژمێری دهی سهر له بهیانی بێیتهوه بۆ ئێره بۆ تهواو کردنی
بهشێکی تری چیرۆکی ژیانت .
نا ، دوکتۆر ! بڕوا ناکهم بێمهوه، وهک وتم زۆر بڕوام بهو شتانه نییه ،
ههرچهنده ڕێزی زۆرم بۆ ئهو پیشهیهی تۆ ههیه ، بهڵام من ههست دهکهم ئهم
شهڕه شهڕی خۆمه و دهبێ من خۆم بیکهم . دهبێ من ڕۆژێ له ڕۆژان جورئهتی
ئهوهم ههبێ ئهم چیرۆکه له پێش ههموو کهسێکدا بۆ خۆم بگێڕمهوه، دوایی
بتوانم بۆ خۆمی بنووسمهوه ، تا له کۆتاییدا بتوانم بۆ کهسێکی ئازیزی وهکو تۆی
باس بکهم ، تا یارمهتیم بدهیت ، ئهوهی من ئهمڕۆ گێڕامهوه تهنها دڵۆپێک بوو
له دهریایهک که نهئهمسهری ههیه و نه ئهوسهر ، بهڵام تا چوار شهممه
گهر ڕام گۆڕی ئهوا دێمهوه بۆ لات و چیرۆکهکهمت بۆ تهواو دهکهم .
ستۆکهۆڵم _ نۆڤێمبهری 2007